Diskurzivna analiza filma Matriks

Matriks kao ekranizacija savremene filozofske misli

 

Matriks je popularni film koji govori o budućem vremenu u kojem mašine vladaju svetom. Mašine se napajaju strujom koju proizvode ljudska tela, pa ljude uzgajaju i koriste poput baterija. Svakodnevni savremeni život je kolektivni trans, iluzija stvorena sa svrhom održavanja ljudi u stanju sna. Poremećaj u sistemu izaziva grupa ljudi koja se bori za oslobođenje ljudske rase od vlasti mašina.

 

Moguće tumačenje filma je da je film metafora savremenog društvenog uređenja. Posmatrano u ovom diskursu, Matrix prestavlja društveni poredak i institucije sistema, dok je narod u stanju kolektivne hipnoze koja omogućava povlašćenoj manjini da nesmetano parazitira na životnoj energiji ljudi.

 

Film ekranizuje stavove savremene filozofske misli, poznate kroz radove Žaka Deride i Mišela Fukoa. U filmu dominira ideja da je stvarni svet iluzija, jer se uvek doživljava posredno. Ovu ideju vidimo kroz Dijalog 1, kada Sajfer razmišlja o Matriksu dok jede sočni odrezak. On je svestan da njegov doživljaj odreska nije stvaran, nego je simulacija.

 

Film pokazuje da je doživljaj identiteta pojedinca je relativan pojam, koji nastaje kao posledica repretoara predstava stvarnosti propagirane od strane sistema moći koji pojedinca definiše kao individuum kroz diskurse koji odgovaraju interesima sistema moći. Ova ideja je vidiljiva u Dijalogu 2, kada Morfeus objašnjava Neu razlog postojanja Matriksa.

 

Ideja o relativnosti ličnog identiteta je naglašena kroz Dijalog 3, kada je Neo priveden u policijsku stanicu. Neo je za sistem individuum imenovan kao gospodin Anderson, od kojeg se očekuje da se ponaša “normalno” i podržava fukcionisanje sistema, što je u suprotnosti sa diskursom iz kojeg ga Morfeus posmatra, očekujući od njega “nenormalno” ponašanje koje se suprostavlja funkcionisanju sistema.

 


 

Dijalog 1: Sajfer jede odrezak.

 

SAJFER 

That's what he said to me nine years ago. The real world. Ha, what a joke. You know what real is? I'll tell you what real is. Real is just another four-letter word. 

 

...

 

Mmm, so, so fucking good. You know, I know that this steak doesn't exist. I know when I put it in my mouth, the Matrix is telling my brain that it is juicy and delicious. After nine years, do you know what I've realized? 

 

Ignorance is bliss .

 

 

 

Dijalog 2: Morfeus objašnjava razlog za postojanje Matriksa.

 

MORFEUS 

We are, as an energy easily renewable and recyclable, the dead fed intravenously to source, completely 

liquified and the living. All they needed to control this new battery was something to occupy our mind. And so they built a prison out of our past, wired it to our brains and turned us into slaves. 

 

 

Dijalog 3: Ispitivanje Nea u policijskoj stanici.

 

AGENT SMITH 

It seems that you have been living two lives. In one life, you are Thomas A. Anderson, program writer 

for a respectable software company. You have a social security number, you pay your taxes and you help your land lady carry out her garbage. 

 

The other life is lived in computers where you go by the hacker alias Neo, and are guilty of virtually every computer crime we have a law for, including the unauthorized use of the D.M.V. system for the removal of automobile boots. 

 

One of these,lives has a future. One of them does not. 

 

 

My colleagues believe that I am wasting my time with you, but I believe you want to do the right thing. It is obvious that you are an intelligent man, Mr. Anderson, and that you are interested in the future. That is why I believe you are ready to put your past mistakes behind you and get on with your life.